Zo leer je je kind zelfstandig spelen én vervelen

En wat dan? Want je hebt eerlijk gezegd geen zin om jouw kinderen de hele dag te vermaken, iedere vrije vakantiedag koekjes te gaan bakken, te monopolyen en hele knutselprojecten op te zetten. Een keertje is dat leuk, maar het zou toch wel prettig zijn als je kinderen zichzelf ook kunnen vermaken.

Vakantie = je kind vermaken, of toch niet?

Je kent het wel. Vakantie met de kinderen. Aan de ene kant betekent dat heerlijk leuke dingen doen met je kinderen, er hoeft niet zo veel, maar er kan van alles.

Aan de andere kant betekent dat soms ook lange dagen alleen thuis, met een beetje pech met regen en wat dan ook.

Als kinderen continu vermaakt worden, dan zijn ze het niet meer gewend om zichzelf te vermaken, worden ze vervelend en gaan ze zeuren, waardoor jij het gevoel krijgt dat je dus weer iets moet bedenken om er een leuke dag van te maken en zo kom je in een vicieuze cirkel terecht.

Het is niet jouw taak om je kind te vermaken

Als eerste is het goed om te beseffen dat kinderen niet altijd vermaakt hoeven te worden. Je hoeft als ouder niet constant je kind op sleeptouw te nemen, om hem maar een leuke dag te bezorgen. Naast dat het hartstikke duur is, is het ook niet goed voor je kind.

Kijk, een uitstapje op zijn tijd is super, moet je vooral blijven doen. Maar als jij iedere dag volplant met allerlei activiteiten, verliezen kinderen het aangeboren talent om zichzelf te vermaken.

Kinderen hebben van nature fantasie en het vermogen om van iets kleins iets interessants te maken. Mijn kinderen konden zich als peuter bijvoorbeeld urenlang vermaken met een pollepel. As simple as that.

Doordat wij onze kinderen willen vermaken, bieden we ze te weinig ruimte om zelf dingen te ontdekken en zelf ideeën te bedenken. En zoals met zoveel dingen die je te weinig doet, op een gegeven moment verleer je het.

Juist ook voor een kind dat op school moeite heeft met de schoolse vaardigheden, kan het zo belangrijk zijn om te ontdekken dat hij andere dingen wel goed kan. Voetballen, bomen klimmen enzovoort. Allemaal dingen die in vrij spel tot uiting kunnen komen, maar in de dierentuin niet… Voel je het verschil?

Door fantasiespel kunnen ze de ervaringen die ze opdoen in de buitenwereld verwerken en leren ze hoe ze hun emoties kunnen uiten.

Door samen te spelen met andere kinderen en door lekker buiten te zijn, leren kinderen om te overleggen met andere kinderen, sociale vaardigheden en het verleggen van hun eigen grenzen.

Eigenlijk zijn kinderen dus continu bezig om te oefenen met hun sociale vaardigheden, in het samenspel met andere kinderen. Als iets niet eerlijk gaat, dan wordt dat direct gemeld door het andere kind.

Het is dus belangrijk om je kind die momenten van vrij spel te gunnen. Juist omdat die zo ontzettend belangrijk zijn voor hun ontwikkeling.

Gun je kind momenten om vrij te spelen

Maar juist de momenten van vrij spel, waarin jij als moeder niet constant meespeelt, geen taartjes bakt in de zandbak enzovoort, zijn de momenten waarop je kind het meeste leert.

Als je kind mag aanmodderen, zelf mag proberen en zijn eigen fantasie mag gebruiken, ontwikkelt hij zich in alle opzichten beter.

Want juist in dat vrije spel leren kinderen om zelf oplossingen te bedenken, te onderhandelen met andere kinderen, emoties te verwerken en nog veel meer. Spelen is namelijk dé manier voor kinderen om zichzelf en de wereld om hen heen te ontdekken en te leren kennen.

Tijdens vrije spelmomenten kunnen kinderen hun gang gaan, zonder dat wij als ouders onze kinderen proberen te stimuleren, te corrigeren of hen iets bij te brengen. In vrij spel hebben kinderen de mogelijkheid om te ontdekken en te ervaren en dat vergroot hun zelfvertrouwen en hun creatieve vermogen.

Belangrijk dus om af en toe met je kind te spelen, maar zeker niet de hele dag. Daarmee ontneem je je kind de mogelijkheid om zijn eigen creativiteit en fantasie te ontwikkelen.

Af en toe een kwartiertje en wat momenten om je kind eventueel te helpen met opstarten is echt meer dan genoeg. Voel je daar dus ook niet schuldig over, juist niet.

Hoe vaak moet je 'samen' met je kind spelen?

Daarnaast is het ook belangrijk om af en toe samen te spelen met je kind, omdat je zo ook (onder andere) werkt aan de band met je kind. En die is weer belangrijk voor het zelfbeeld van je kind, en je kind luistert beter als jij een goede band met hem hebt.

Deze vorm van aandacht is belangrijk voor het positieve gevoel tussen jullie. Zorg dus dat je iedere dag in de vakantie tijd inruimt om even iets écht samen met je kind te doen. En dat hoeven dus geen hele activiteiten te zijn, een kwartiertje (of twee keer een kwartiertje) is meer dan genoeg.

Zorg ervoor dat jullie iets kiezen wat jullie allebei leuk vinden, want op het moment dat je er zelf ook van geniet, is het ook veel minder een opgave. Ik houd bijvoorbeeld niet van bouwen of iets dergelijks, dus ik kies er vaker voor om een spelletje met mijn jongens te doen. Gewoon omdat ik dat zelf leuker vind en dan dus enthousiaster en meer betrokken ben dan wanneer ik een kasteel moet bouwen.

Hoe kun je je kind leren om zichzelf te vermaken?

Tijd dus om je kind de mogelijkheid te bieden om zichzelf te leren vermaken. Maar wat is nu realistisch? En wat mag je nu eigenlijk van je kind verwachten op dit gebied?

Dat hangt uiteraard van de leeftijd en het karakter van je kind af. Gemiddeld genomen kun je stellen dat een peuter zichzelf maximaal een kwartier kan vermaken, een kleuter 20 tot 30 minuten en kinderen vanaf 7 jaar een klein uurtje. En dit is dus een gemiddelde, hè, dat betekent dat er kinderen naar boven en beneden zullen afwijken.

Er zijn kinderen die heel goed zelfstandig kunnen spelen en er zijn kinderen die hier meer moeite mee hebben.

Als je kind moeite heeft om zelfstandig te spelen, dan is het belangrijk dat je beseft dat dit iets is wat je kind nog moet leren. En dat leert hij niet door te zeggen: 'Ja, en nu even zélf spelen!'. Hij weet namelijk niet hoe… Je zult je kind hierin moeten begeleiden en hem moeten helpen.

Dat kun je bijvoorbeeld doen met behulp van de volgende tips:

#1 Zorg voor duidelijkheid

Het is voor kinderen heel fijn om precies te weten waar ze aan toe zijn. Het helpt dus om een duidelijke dagstructuur te hebben, zodat je kind precies weet dat je na school bijvoorbeeld eerst even samen wat drinkt en over de dag kletst, dat je daarna even kort samen speelt en dat hij daarna zelf gaat spelen.

In de vakantie is die dagstructuur vaak minder aanwezig en vraagt je kind vaak om meer aandacht. Dan kan het helpen om de dag inzichtelijk te maken met een dagplanner, waarin je met tijden (of met kleurtjes als je kind kleiner is) aangeeft hoe de dag eruitziet.

Je kunt hierop gelijk laten zien of je iets gepland hebt of niet en wanneer je tijd hebt om iets samen met je kind te doen.

Hoe duidelijker je daarin bent, hoe minder ruimte er is om te 'zeuren'. Omdat je kind precies weet waar hij aan toe is, zal hij ook minder om je aandacht zeuren. Hij weet namelijk dát en wanneer het moment komt dat jullie ook even samen spelen.

Doordat hij weet dat het moment van aandacht komt, hoeft hij ook minder om aandacht te vragen.

#2 Ondersteun je kind in het kiezen

Kinderen hebben zoveel te kiezen, dat ze soms door de bomen het bos niet meer zien. Het starten van iets nieuws kan voor sommige kinderen dus best lastig zijn. Om je kind hierbij te helpen, is het goed om je kind eerst te vragen waar hij zin in heeft. Wil hij bouwen? Iets creatiefs? Binnen? Buiten? Of…

Vervolgens helpt het om verschillende opties aan te dragen, waar je kind uit kan kiezen. Het klinkt een beetje stom, maar soms weten ze niet eens wat ze allemaal hebben en wat er allemaal mogelijk is. Als je kind nog jong is of moeite heeft met kiezen, houd het dan bij 2 opties. Dat houdt het overzichtelijk.

Voor oudere kinderen kun je het 'enveloppensysteem' toepassen. Voordat de vakantie begint, vraag je je kind wat hij allemaal in de vakantie kan doen en wat hij leuk vindt om te doen. Al die ideeën schrijf je op losse papiertjes en die papiertjes doe je in enveloppen. Op het moment dat je kind zich verveelt, kan hij één van die enveloppen uitkiezen en daarmee aan de slag.

#3 Kom je beloftes na

#4 Benoem de momenten dat je kind goed zelfstandig speelt

Op het moment dat je kind goed en zelfstandig aan het spelen is, neem dat dan niet voor lief, maar benoem dat. Laat zien dat je dat fijn vindt en dat je ervan geniet om hem zo lekker te zien spelen. Houd het kort, laat je kind vooral zijn gang gaan en benoem het even terloops.

Soms haal je je kind júist uit zijn spel met dit soort complimenten. Hij kijkt op, vindt het fijn, maar is vervolgens uit zijn spel en binnen de minuut vraagt hij weer om je aandacht. Merk je dat dit bij jouw kind het geval is?

Geef dan geen compliment tijdens het spelen, maar wacht totdat het spel klaar is en benoem dan dat je zag hoe lekker hij aan het spelen was.

#5 Houd je verwachting realistisch

Is jouw kind geen kind dat zich urenlang met één autootje vermaakt? Verwacht dan ook niet dat dit van de ene op de andere dag opeens verandert.

Begin klein, met een paar minuutjes en bouw dit steeds verder uit.

Je kunt beter klein beginnen en de successen met je kind vieren, dan dat je je doelen en verwachtingen te hoog stelt en vervolgens steeds moet concluderen dat het wéér niet is gelukt.

'Mam! Ik verveel me zo...'

Kinderen vervelen zich niet graag. Verveling is suf, de dag duurt lang en kinderen willen zich niet vervelen. En dat leggen ze vervolgens fijn bij jou neer. 'Mahaaam, ik verveel me…', 'Mam, wat moet ik doen?'. Maar ja, alles wat je aandraagt is stom en daar hebben ze 'echt geen zin in', dus het heeft ook nog eens 0,0 effect.

En aangezien wij moeders niet van zeurende kinderen houden, zijn we maar wat graag bereid om ons kind van allerlei ideeën te voorzien, iets samen te doen of dan toch maar die tv of iPad aan te zetten.

Probleem opgelost, kind verveelt zich niet meer, iedereen blij.

Toch?

Maar hoe zit het nu precies met verveling?

Want je kunt je kind even op weg helpen, even samenspelen en alle tips hierboven uitproberen, maar er komt een moment dat je kind zich toch echt gaat vervelen. En gaat zeuren. En lastig wordt.

Met een beetje geluk is dat pas aan het eind van de vakantie, maar als je pech hebt is dat al in week 1. Omdat alle vriendjes uit de straat op vakantie zijn, omdat het regent, omdat ze niet gewend zijn om zelf te spelen, omdat… Nou ja. Er hoeft niet eens een reden voor te zijn.

Ieder kind verveelt zich wel eens. Hoort erbij, niks mis mee. Maar er zijn factoren die het risico op verveling kunnen vergroten, bijvoorbeeld:

• Als de normale dagstructuur wegvalt, in de vakantie bijvoorbeeld.
• Als vriendjes op vakantie zijn.
• Als kinderen zo gewend zijn dat er activiteiten voor hen worden bedacht, dat ze niet meer weten hoe ze zelf tot ideeën kunnen komen.
• Als je kind het lastig vindt om zelfstandig te spelen (zie de tips hierboven om je kind hierin te begeleiden).
• Als er te weinig te doen is, omdat het bijvoorbeeld al dagenlang regent en je kind uitgekeken is op zijn binnenspeelgoed.
• Als er veel te veel speelgoed is. Je kind heeft dan zoveel opties dat hij van gekkigheid niet meer weet wat hij moet kiezen en iedere activiteit maar 5 minuten volhoudt.

Er is niets mis met een uur lang niets te doen hebben, je vervelen, hangen en voor je uit staren. Op het moment dat je kind dat echt zat is, wordt hij vanzelf weer creatief en bedenkt hij oplossingen en nieuwe ideeën.

Maar als je kind gewend is dat zijn moeder altijd activiteiten voor hem inplant, hij mag gamen als hij zich verveelt en zijn 'probleem' wordt opgelost, dan houd je dat probleem in stand en is er geen ruimte voor eigen ideeën en creativiteit.

Dan moet hij wel de mogelijkheid én de tijd krijgen om zelf ideeën op te doen.

Hoe lastig kinderen die zich vervelen ook kunnen zijn, het is belangrijk dat je beseft dat niet JIJ op dat moment een probleem hebt, maar dat je kind degene met het probleem is.

En op het moment dat je het probleem ook daadwerkelijk bij je kind kunt laten, is dit iets waar kinderen veel van kunnen leren. Ze leren namelijk dat zij verantwoordelijk zijn voor het gevoel van verveling en dat zij daar zelf iets aan kunnen doen.

Als wij als ouders constant inspringen op dat gevoel van verveling en allerlei oplossingen aandragen, dan zijn wij degenen die hun probleem oplossen. En dan weet je gegarandeerd dat het de volgende keer precies hetzelfde gaat.