Mijn kind pakt steeds speelgoed af, wat nu? Tips om afpakken te stoppen
Ik krijg heel vaak vragen over het samen spelen tussen broer en zus. Want het eindigt zo vaak in ruzie… Hoe reageer je nu als het ene kind steeds maar iets afpakt van het andere kind? Je hebt al zo vaak uitgelegd dat hij niet iets moet afpakken en dat hij het gewoon moet vragen, maar het lijkt allemaal maar niet te blijven plakken.
Heel frustrerend (en vermoeiend 🤫). Dus tijd om daar eens een blog aan te wijden. Hoe pak je het aan als je kind steeds speelgoed afpakt van zijn broer/zus?
First of all 🙂
Wat belangrijk is en wat we in de frustratie soms vergeten, is dat kinderen nog heel klein zijn en nog een heleboel moeten leren. Ze handelen vanuit emotie, vanuit impulsen en vanuit egocentrisme. Klinkt heel naar, maar jonge kinderen zijn gewoon nog heel egocentrisch, heel ik-gericht. Ze denken alleen aan zichzelf. Betekent niet dat jij opvoedkundige steken hebt laten vallen, dat egocentrische is heel normaal en past volledig bij hun ontwikkeling. Wees gerust, dat draait wel bij als ze ouder worden.
Hoe werkt dat dan bij jonge kinderen?
Ze zien dat speelgoed (waar ze 5 minuten geleden nog helemaal geen interesse in hadden, maar hé, als je zus ermee speelt, dan komt toch dat jaloerse stemmetje naar boven wat zegt: IK WIL OOK!! NU!!) en hun gevoel zegt: 'Dat moet ik hebben, daar wil ik mee spelen'.
En kinderen zijn nog lekker doeltreffend en doelgericht (kunnen we als ouders nog best wel wat van leren 😉), want wat is de kortste weg naar dat doel? Juist… gaan en opeisen die hap.
Maar dan worden ze teruggefloten. Hetzij door een krijsende broer/zus, hetzij door een opvoeder die ze even op hun plek zet. Je wilt tenslotte dat ze leren om rekening te houden met anderen en geen speelgoed afpakken. Dus zeg je iets in deze trant:
- Nee, je mag dat niet afpakken
- Vraag het gewoon
- Zeg sorry
- Geef terug
En dit herhaal je elke keer.
Je denkt, moet dat dan elke keer?
JA!
Een kind heeft heel veel herhaling nodig voordat iets blijft plakken. Dat betekent dus dat je vol moet houden, zelfs als je denkt 'ik zeg dit toch al de 100e keer'.
Want als je nu doorgaat met je kind in de juiste richting begeleiden, dan voorkom je ook dat je kind het steeds maar weer zal proberen. Want als je het de ene keer teruggefloten wordt en de andere keer toevallig niet, dan gaat een kind dat testen. Dus ook daar is consistentie de sleutel.
Wat doe je dan wel als een kind speelgoed afpakt?
Allereerst: stop met straffen. Ik hoor heel vaak dat ouders hun kind op de trap zetten, op de kamer sturen of speelgoed afpakken om het afpakgedrag te straffen. Doe dit niet. Het werkt niet en het versterkt het gedrag alleen maar.
Kinderen die iets afpakken doen dat vaak omdat ze het zelf niet voor elkaar krijgen. Ze zien wat ze willen hebben, maar ze kunnen het niet op een goede manier vragen. Dus pakken ze het.
En dat afpakken van speelgoed als straf? Dat bevestigt juist dat afpakken normaal gedrag is. Terwijl je juist wilt dat ze leren dat afpakken niet OK is.
Dus wat doe je dan wel?
Ga naar het kind toe en neem het speelgoed terug.
Niet boos, niet emotioneel. Gewoon rustig en doeltreffend. 'Dit speeltje is van je zus/broer. Jij mag er niet mee spelen.' En geef het terug.
Leg uit wat het effect is op het andere kind.
'Je zus/broer is nu verdrietig omdat je zijn speeltje hebt afgepakt. Dat voelt niet fijn hè, als iemand jouw speelgoed afpakt?'
Help het kind om te vragen.
'Wil je er graag mee spelen? Vraag het dan gewoon aan je zus/broer. Zeg: Mag ik er ook mee spelen?'
En als het kind het niet teruggeeft?
Dan neem je het gewoon terug. Rustig en doeltreffend. Je hoeft niet te onderhandelen, je hoeft niet te discussiëren. Jij bent de volwassene en jij bepaalt wat er gebeurt.
Wat als het andere kind boos wordt?
Dat mag. Het is heel normaal dat een kind boos wordt als zijn speelgoed wordt afgepakt. Dat hoeft niet opgelost te worden. Je hoeft het andere kind niet te troosten of te zeggen dat het niet erg is.
Het is juist goed dat het kind leert dat afpakken niet OK is en dat het daardoor boosheid oproept bij anderen. Dat is een belangrijke les.
Dus als het andere kind boos wordt, erken dat dan:
'Ik snap dat je boos bent. Het is niet leuk als iemand je speelgoed afpakt. Jouw broer/zus mag dat niet doen.'
En dan ga je verder met je dag.
En wat als het afpakken steeds maar weer gebeurt?
Dan is het tijd om een stapje terug te doen en te kijken naar het patroon.
- Gebeurt het altijd rond hetzelfde moment?
- Is het altijd hetzelfde kind dat afpakt?
- Is er een bepaald speelgoed waar het om draait?
- Is er een bepaalde situatie waarin het vaker gebeurt?
Als je het patroon herkent, dan kun je er ook proactief op inspelen.
Bijvoorbeeld:
- Speel je kinderen regelmatig afzonderlijk met hun favoriete speelgoed, zodat ze het gevoel hebben dat het van hen is?
- Maak je duidelijke afspraken over gedeeld speelgoed?
- Zorg je voor genoeg speelgoed, zodat er minder concurrentie is?
- Geef je je kinderen genoeg aandacht, zodat ze het speelgoed niet als substituut gaan zien?
Conclusie
Afpakgedrag is heel normaal bij jonge kinderen. Ze zijn nog aan het leren en hebben veel herhaling en consistentie nodig. Stop met straffen en ga naar het kind toe om het speelgoed rustig terug te nemen. Leg uit wat het effect is op het andere kind en help je kind om het op een goede manier te vragen.
En wees geduldig. Het kost tijd, maar met consistentie en geduld leert je kind vanzelf om rekening te houden met anderen, op een positieve manier.
Heb jij iets aan dit blog gehad? Deel het dan vooral met anderen.